Toegankelijk stemmen bij de Europese verkiezingen

Van Iederin.nl Veel gemeenten starten nu met de voorbereidingen voor de verkiezingen voor het Europees Parlement op 6 juni 2024. Voor lokale belangenbehartigers is dit een goed moment om te pleiten voor toegankelijke verkiezingen. In dit artikel delen we drie tips om in gesprek te gaan met jouw gemeente. Ook delen we aandachtspunten uit eerdere verkiezingen.

De gemeente is verantwoordelijk voor toegankelijke stembureaus en een toegankelijk stemproces. Gemeenten regelen locaties voor stemlokalen, werven stembureauleden en maken een draaiboek. Die voorbereidingen zijn nu bezig. Ga dus in gesprek met je gemeente over de toegankelijkheid van de verkiezingen en gebruik daarvoor de onderstaande tips.

1. Zorg dat een stembureau bereikbaar en toegankelijk is

Het is wettelijk verplicht dat stemlokalen fysiek toegankelijk zijn. Daarnaast moeten ze goed bereikbaar zijn. En denk ook aan de uitgankelijkheid: in een noodsituatie moet iedereen het stembureau veilig kunnen verlaten.

Op de website van de Oogvereniging vind je een overzicht van hulpmiddelen voor mensen met een visuele beperking. Zo hebben een aantal stembureaus een stemmal met audio-ondersteuning.

In de verkiezingentoolkit van de Rijksoverheid staat een checklist voor toegankelijke stemlocaties. 

2. Zorg dat iedereen zich welkom voelt in het stembureau

Iedereen die gaat stemmen moet zich welkom voelen in het stembureau. Dit gaat over bejegening: de manier waarop je met iemand omgaat. Het is belangrijk te vragen wat iemand nodig heeft en dit niet voor iemand in te vullen.  

Stembureaus kunnen werken met een Prokkelduo (waarbij vrijwilligers met en zonder een verstandelijke beperking met elkaar samenwerken). Steeds meer gemeenten kiezen ook voor een prikkelarm stembureau en er zijn stemlokalen waar communicatie in Nederlandse Gebarentaal mogelijk is.   

Lees meer over sociale toegankelijkheid in de Handreiking Toegankelijke verkiezingen van Ieder(in).Deze is in maart 2024 speciaal voor de Europese verkiezingen geüpdatet. 

3. Zorg dat de informatie over de verkiezingen vindbaar, begrijpelijk en toegankelijk is

Informatie over de verkiezingen en de beschikbare voorzieningen moet voor iedereen vindbaar, begrijpelijk en toegankelijk zijn.  

Geef goede informatie over de voorzieningen per stembureau, zodat stemmers met een beperking weten in welk stembureau zij hun stem kunnen uitbrengen. Ook goede informatie over het stemproces is belangrijk. Dit helpt kiezers zich vooraf goed voor te bereiden op het stemmen. Dit is bijvoorbeeld belangrijk voor mensen die voor het eerst gaan stemmen, en ook voor mensen die structuur nodig hebben.  

Rapport Meldpunt onbeperkt stemmen

Bij eerdere verkiezingen konden mensen met een beperking problemen melden bij het Meldpunt onbeperkt stemmen. Op basis van de uitkomsten van het Meldpunt bij de Tweede Kamerverkiezingen 2023 deed Ieder(in) aanbevelingen voor het stemproces. De belangrijkste is dat ervaringsdeskundigen met verschillende beperkingen – ook op lokaal niveau – moeten worden betrokken bij de voorbereidingen van de komende verkiezingen. 

Lees de samenvatting in ons websitebericht Stemmen wordt toegankelijker maar moet nog beter. Ook bij de aankomende Tweede Kamerverkiezingen organiseert Ieder(in) het Meldpunt onbeperkt stemmen.  

Handige documenten en meer informatie

Website IederIn): Zo kan iedereen stemmen 

Website Ieder(in): themapagina Toegankelijke verkiezingen 

Handreiking Politiek voor Iedereen (pdf) 

Toegankelijk stemmen – wat kun je gemeentelijk, provinciaal of landelijk daarvoor doen? (pdf)  

Verkiezingstoolkit Rijksoverheid – onderwerp Toegankelijkheid Verkiezingen (website)